| Waarom worden deze vier waarheden nobel genoemd? Omdat ze de beoefenaar tot een nobel mens kunnen maken. Wanneer gedaan wordt met deze Waarheden wat ermee gedaan dient te worden zal de beoefenaar de directe persoonlijke ervaring hebben van de bevrijding van de geest en dat zal hem een nobel iemand maken. (Ik verkies het woord nobel boven edel, gezien het psychologische verschil tussen beide begrippen.)
- De nobele waarheid van lijden
Lijden (onvrede, het onbevredigd zijn) vervangt hier het woord doekkha - "Geboorte is lijden, ouderdom is lijden, ziekte is lijden, dood is lijden, gejammer en geklaag, pijn en verdriet zijn lijden, het verbonden zijn met datgene waarmee we niet verbonden willen zijn is lijden, gescheiden te zijn van hetgeen we liefhebben is lijden, het niet in vervulling gaan van wensen is lijden; kortom, de factoren waaruit het leven is opgebouwd zijn lijden." Zowel de prettige, aangename als de pijnlijke, onaangename omstandigheden zijn vergankelijk. Dit vormt een directe bedreiging voor het individuele bestaan en is daardoor voor velen een bron van angst, opwinding, enz.
- De nobele waarheid van de oorzaak van lijden
De oorzaak van het lijden is begeerte of verlangen (tanha). Doordat we met omstandigheden in en om ons heen geconfronteerd worden ontstaat er een niet te lessen dorst naar aangename gevoelens. De illusie van een onveranderlijke ziel, een zelf, ego of persoonlijkheid ligt hieraan ten grondslag. Zo zijn we verstrikt in onszelf, verstrikt in de dingen buiten ons, verstrikt in het net van leed. Daarom verklaart de Boeddha: `Bijt niet in het aas (d.i. genoegens) van de wereld,' want lijden is het onvermijdelijke gevolg.
- De nobele waarheid van het ophouden van lijden
Hij die de onwetendheid, de illusie van het zelf, doorbroken heeft, zal vrij zijn van begeerte. De vlam van de hartstocht zal uitgaan wegens gebrek aan brandstof. De bezoedelingen die nog niet doorbroken zijn en die ons binden aan het rad van wedergeboorte dienen als brandstof voor het eindeloos herboren worden in samsara - het geconditioneerde, afhankelijke bestaan.
- De nobele waarheid van het pad dat leidt tot het ophouden van lijden
Het Nobele Achtvoudige pad is het middel dat leidt tot het ophouden van al het leed:
- Juiste visie - d.i. visie en wijsheid overeenkomstig de waarheden;
- Juist denken - d.i. te denken zonder hebzucht, boosheid en wreedheid;
- Juist spreken - d.i. de waarheid spreken, niet roddelen of lasteren, geen ruwe of harde taal gebruiken en geen leegpraat;
- Juist handelen - d.i. het niet doden of kwetsen van mensen en dieren, niet direct of indirect stelen, niet genieten ten koste van anderen;
- Juist levensonderhoud - d.i. een eerlijk en heilzaam beroep uitoefenen;
- Juiste inspanning - d.i. de inzet om het heilzame te doen opkomen en vermeerderen en het onheilzame te doen afnemen en verdwijnen;
- Juiste achtzaamheid - d.i. het achtzaam zijn van wat er zich in het hier-en-nu voordoet;
- Juiste concentratie - d.i. het gericht en geconcentreerd zijn op een heilzaam object of op het gebeuren in het hier-en-nu.
|
|
